30 listopada mija 73. rocznica śmierci człowieka wielkiej konsekwencji i architektonicznej odwagi. To on stworzył miasto, jakie znamy - zaprojektował ulice, osie widokowe, osiedla, wiele znanych budynków. Można, a nawet trzeba powiedzieć, że Gliwice to Schabik. 
Na funkcję radcy budowlanego miasto powołało go w 1919 roku i pełnił ją nieprzerwanie do 1945. Był też wiceprzewodniczącym Stowarzyszenia Muzeum Górnośląskiego, przewodniczącym gliwickiego Związku dla Sztuk Pięknych, należał do grona opiekunów zabytków. Jak twierdzi dr Adam Bednarski, znawca dokonań Schabika, wykładowca akademicki przez lata związany z wydziałem architektury Politechniki Śląskiej, radca budowlany widział tkankę miasta jako tę harmonijnie rozwijającą się wśród ogrodów i parków. I takie zielone Gliwice pozostawił nam w spadku Schabik. 

To właśnie w czasie jego urzędowania wybudowano w mieście najważniejsze osiedla mieszkaniowe, wytyczono osie widokowe, wybudowano lotnisko, reprezentacyjny Haus Oberschlesien, zmodernizowano infrastrukturę kolejową, oddano do użytku Kanał Gliwicki czy odcinek autostrady Gliwice - Zabrze - Bytom.            

Przez wiele lat mieszkał, skromnie, przy Friedrichstraße/Kościuszki 42, w budynku zrealizowanym w latach 1924-25 dla zarządców dóbr rodziny Ballerstremów . I to tam w 1945 r. aresztowało go NKWD, wywożąc do obozu w Alczewsku, gdzie 30 listopada tego samego roku zmarł na czerwonkę. 

Schabik, człowiek dla Gliwic niezwykle ważny, nie ma grobu, co więcej - Gliwice nigdy, nawet w czasach, gdy można już było bez skrępowania mówić i decydować o dziedzictwie kulturalnym czy historycznym, nie przygotowały mu nawet symbolicznej mogiły. Która z powodzeniem mogłaby się znajdować na cmentarzu Centralnym, założeniu zaprojektowanym "za Schabika". 

Akcja społeczna potrwa od listopada 2018 do czerwca 2019 roku i ma charakter edukacyjno-promocyjny. Chcemy przygotować żywe lekcje historii i architektury, gdyż całe miasto, jakie dziś znamy, praktycznie wyszło spod ręki mistrza budowlanego, zaprezentować dobrze zachowane realizacje, a przede wszystkim zbudować wśród mieszkańców świadomość, że przeszłość jest tu. 

Elementami akcji będą publikacje w mediach, filmy z wypowiedziami architektów, urbanistów i historyków, stworzenie szlaku Karla Schabika, spacery tematyczne oraz gra miejska.

Partnerami inicjatywy są: Ośrodek Studiów o Mieście Gliwice, Gazeta Miejska/24Gliwice oraz Warsztat Miejski. 


wstecz

Komentarze (8) Skomentuj

  • m 2018-11-30 14:36:07
    tak kiedys wygladaly gliwice urzad miejski ikar tramwaje niech lizusy frania spojrza i pomysla jak wygladaja za frania morze troche glowy im sie przewietrza
    • Marian Jabłoński 2018-11-30 16:03:44
      No nie do końca tak jest. Proszę zauważyć że prawie pół wieku to okres destrukcji miasta dokonanej przez gliwicki PRL., przez ludzi partii Potem dopiero dokonała się reszta. W obydwu przypadkach osoby za to odpowiedzialne gdzieś tu są dalej na świeczniku. Osobami odpowiedzialnymi są zarówno członkowie dawnego PZPR jak i współcześni wyborcy, którzy w sporej liczbie chcieli i nadal chcą właśnie takiego a nie innego kształtu miasta. Idee Schabika i jego wiedza architekta i urbanisty są obce mieszkańcom Gliwic. I nic tego nie naprawi.
      • Valdorf 2018-12-01 09:24:44
        Taką destrukcję miasta na jaką pozwalają sobie deweloperzy za świętym przyzwoleniem Franka nie było nigdy nawet po wkroczeniu do miasta 1frontu Ukraińskiego czyli tzw. wyzwolicieli.
        • m 2018-12-02 07:35:56
          mondry wpis panie valdorf a franiu ze swoja swita z kturom byl ostatnio na zdjeciu dalej bedzie niszczyl nasze ukochane gliwice
      • Grzegorz Tadla 2018-12-04 08:23:41
        Szanowny Panie Marianie. Były mi obce do dzisiaj,a a mając już pół wieku dużo wiedzy zjadłem na temat rozwoju mojego miasta. Teraz czas na zagłębienia się w osobę Pana Schabika.
    • Miodek 2018-12-03 09:03:34
      A może nad morze?
  • Tomasz 2018-12-03 08:12:21
    Ciekawe czyimi rękoma realizowane były jego pomysły.....Oni też nie mają żadnej tablicy pamiątkowej....
  • Labander 2018-12-03 11:17:31
    Witom Carl Schabik (czyto sie Szabik) speuniou nojlepiyj warunki kere bouy postawione w rozpisanego np i w fachowyj prasie, na poczontku roku 1919 (miesionc luty) konkursu na radcy budowlanego dlo miasta Glywice. Warunkami tymi bouy (cytuja i tuplikuja z orginalnego tekstu w synsie tzw wolnego tuplikowania), wyksztaucynie i doswiadczynie zawodowe jako architekt ze zobowionzaniym tysz wykonywania czynnosci np z tym powionzanych ze zakresu szczegolnie zarzondzania "Policji Budowlanyj" i miejskiego budownictwa tzw "ziemnego (roboty podziemne zwionzane ze budownictwym miejskim). Ku tymu wymiynione bouy tysz do prziszuych odniego obowionzkow zarzondzanie zakuadami wodociongowymi (zaopatrzynie w woda), gazownia, kanalizacja, itd. Oczywiscie jako kandydat na ta pozycja musiou speuniac warunki jake stowiane bouy wszyndzie przed tzw "rzondowym radcom budowlanym" kery miou tukej przejonc obowionzki miejskego radcy budowlanego w naszym miescie, po odeszuym prawie w tym w stan spoczynku poprzedniku w tyj funkcji w naszych Glywicach - Bezto bou rozpisany tyn "konkurs". Oczywiscie couke budownictwo tzw na(d)ziymne bouo domynom tych prziszuych obowionzkow. Doswiadczynie Schabik juz miou np ze praktyki w miescie Siegburg. Zachowauy sie tysz inksze odniego prace z zakresu architektury, np z roku 1913 plany mostu z domym wartownika/dozorcy w skali 1 : 200 na krym widnieje odniego podpis i pozycja jako "Regierungsbaumeister". W tym rozpisanym glywickim konkursie, kery wygrou Carl Schabik, podane bouo tysz np, ize Glywice "som miastym z ameryknskim tympym rozwijania sie" kere w piyrszyj pouowie lot dziewiyndziesiontych XIX wieku (czyli wtedy przed miyjwiyncyj 20 latami) z 16 - 19 000 miyszkan'cow , do czasu rozpisania konkursu poszczycic' sie moge ilos'ciom miyszkan'cow siyngajoncom liczby 70 000, ale i dalyj mo ta liczba rosnon'c'. Zastanowiano sie tysz w tekscie eli niy wercic' sie bydzie w tych obowionzkach oddzielic' ewyntualnie obowionzki budownictwo na(d)ziymne od budownicta tzw ziymnego(roboty podziymne), co zresztom niy bouo niyroz wtedy i nic nowym i w miastach o miyjszyj ilosci miyszkan'cow. W takim przypadku zastrzezono se ustanowiynie pozycji odpowiednio w obu przipadkach samodzielnego stanowiska oddzielnego kerownika kozdego resortu. Komyntarz tekstow prosy fachowyj ale, w synsie krytyki, wyrazou przeciwstawnos'c' tego faktu z dominujoncym w tamtym czasie tryndym niy ograniczania zakresu/kryngu uczestnikow takich rozpisywanych konkursow ino do architektow kere posiadali titel "Regierungsbaumeister" (Rzondowy Radca budowlany). Wynagrodzynie tego stanowiska tysz bouo okres'lone, z poczontku sumom 9 000 Marek, z pozniejszym podniesiyniym do kwoty 12 000 Marek. Miejski Radca Budowlany miou oczywis'cie tukej w Glywicach tysz byc' czuonkym magistratu miejskego. Carl Schabik sprawowou swoje obowionzki w naszym mies'cie do samego kon'ca, kedy to Rusy wywiyz'li go na roboty richtunk Woroszylow, kaj w listopadzie 1945 umar konsekfyncji przebytyj poprzednio dyzenterii. C'wierc' wieku odniego czynnosci zawodowyj dlo Glywic to bou czas kery nadou Glywicom i okolicy charakteru i wyglondu nacechowanego dbauosciom o otoczynie estetyczne, funkcjonarne i jednoczesnie nowoczesne, w synsie dobra miyszkan'ca i obywatela miasta. A jak jest z tym dzisiej, to juz kozdy powiniyn osondzic' som. Warto ale niy ino nadac' jakyjs' ulicy, placowi miano tego obywatela Glywic, ale i zastanowic' sie nad tym jakimi cylami kerowou on sie w swoich obowionzkach w suzbie dlo Glywic i prziszuych pokolyn' Glywiczokow. Ale mozno na som koniec jedna mauo ciekawostka o keryj mauokery dzisiej juz wiy we Glywicach. Kos'ciou Sw Krziza sto lot tymu niy wyglondou tak jak dzisiej, ta sciana kero przipomino tak stylowo barok i na keryj je ta figura Jezusa to tysz upiynkszynie kere zawdziynczomy Carlowi Schabikowi (figura Jezusa stworzou ale ktos' inkszy - o tym swojego czasu juz na inkszym miejscu pisouech). Niy ino kosciou tyn zawdziynczo Schabikowi upiynkszynie, dziynki niymu powiynkszou sie tyn kompleks tysz bardzo znaczonco. Substancja historyczno- zabytkowo i w tym przipadku zostaua zachowano z zadbaniym i przinaleznym jyj szacunkym, na pamiontka przisuych pokolyn'. Czi dzisiejszy zarzond miasta speunio tak dobrze swoje obowionzki jak wtedy to robiou np Carl Schabik, to przi adwyntowym spacyrze po miescie kozdy juz som ocyni wedug samego siebie. Pozdrowiom i winszja wszyskego dobrego na czas Adwyntu i w swoich codziynnych obowionzkach wszyskim Glywiczokom, Gleiwitzerom i Gliwiczanom. Boze dopomogej