Tkanki twórcze - Katarzyna Szota-Eksner. Nie trzeba mieć pomnika, żeby mieć herstorię Data dodania: 2026-10-21

Jej herstorię doskonale opisuje działanie. Ono nie tylko pozowla być w ruchu, ale też nie pozwala zapomnieć o pewnego rodzaju czułości i bezwarunkowej szczerości. Bez tych dwóch elementów nie powstałyby tak ciekawe hestorie, spisywane w różnych okresach życia bohaterek. Te opowieści zrodziły się z codzienności kobiecej, z dążenia do bliskości, z potrzeby własnej przestrzeni, z przekonania, że warto mówić własnym głosem i że nasz głos jest bardzo ważny. 
W Tkankach twórczych, prezentujących twórców i twórczynie, Katarzyna Szota-Eksner. 

Kiedy rozmawia Pani z kobietami, co jest trudniejsze: wydobycie wspomnień, które one same uznały za nieważne czy przebicie się przez barierę wstydu?
Jedno łączy się z drugim. Kobiety przez pokolenia słyszały, że ich codzienność, pragnienia czy doświadczenia ciała nie są warte opowiadania. Wstyd bywa strażnikiem tego milczenia ale też pojawia się tam, gdzie człowiek próbuje zrobić krok w stronę Nowego ale brakuje mu wsparcia. Dlatego najbardziej porusza mnie chwila, kiedy kobieta odkrywa: moja opowieść jest ważna.

Jak zdefiniowałaby pani kobiecą moc?
Nie jest nią dla mnie umiejętność dźwigania wszystkiego. To raczej możliwość bycia sobą: silną i kruchą, odważną i przestraszoną. Mocą jest powiedzenie „nie”, poproszenie o pomoc, zmiana zdania. I prawo do tego, by nie musieć być silną przez cały czas.

Herstorie, herstoryczny punkt widzenia wciąż nie mogą przebić szklanego sufitu, jak to zmieniać? 
Nie wystarczy dopisać kilka kobiecych nazwisk do podręczników. Trzeba poszerzyć rozumienie historii: o codzienność, pracę opiekuńczą, ciało, relacje, przyjaźnie, bunt. Warto zaczynać blisko, od kobiet z własnej ulicy czy rodziny. Nie trzeba mieć pomnika, żeby mieć herstorię.

W jakich momentach działań aktywistycznych czuje pani największy opór materii?
Gdy nierówność okazuje się tak oswojona, że przestajemy ją zauważać. Także wtedy, gdy same kobiety odbierają sobie prawo do odpoczynku, przyjemności czy złości. Z czasem doceniłam mały aktywizm: rozmowę, spotkanie, warsztat. Czasami zmiana zaczyna się od słów: „Ja też tak mam”. Słyszę to zdanie często podczas warsztatów, które organizuję. 

Zdanie, które najlepiej opisuje siłę kobiet z Pani herstorycznego projektu?
„Nie zawsze mogły decydować o swoim życiu, ale każda na swój sposób próbowała uczynić je własnym”.

Kobiecy bunt- w czym się najczęściej wyraża i dlaczego dziś jest tak ważny? 
Nie zawsze na ulicy. Bywa nim odejście z relacji, powrót do nauki, odmowa spełniania cudzych oczekiwań, odzyskanie własnej seksualności. Bunt zaczyna się od pytania: „Czy naprawdę tego chcę?”. Jest ważny, bo otwiera drogę do zmiany.

Która herstoria zostawiła najgłębszy ślad? 
Trudno wskazać jedną herstorię. Myślę, że każda zostawiła we mnie jakiś ślad. To właśnie zbieranie i spisywanie kobiecych opowieści doprowadziło mnie do decyzji o rozpoczęciu szkoły psychoterapii. Początkowo chciałam po prostu bardziej zrozumieć. Kobiety, ich wybory, doświadczenia, ale również siebie i własną herstorię. Przeszłam długą, osobistą drogę od HerStory do Gestalt, od zapisywania kobiecych historii do towarzyszenia ludziom w odkrywaniu własnych opowieści. Dzisiaj, po latach, wciąż ich słucham, już w swoim gabinecie psychoterapeutycznym. I wciąż zostawiają we mnie ślad. Również ta moja. 

Czy zbierając opowieści do projektu HerStory, zauważyła Pani pokoleniową różnicę w rozumieniu wolności wśród kobiet? Czym różni się siła prababek od siły współczesnych kobiet? 
Dla wielu prababek siła oznaczała przetrwanie: wojny, biedy, ciężaru obowiązków. Nie idealizuję tej wytrzymałości, bo często kobiety nie miały wyboru. My mamy go więcej, ale pojawił się nowy przymus: być niezależną, spełnioną, piękną i świetnie radzić sobie ze wszystkim. Wolność oznacza dla mnie również prawo do słabości.

Jak godzi Pani w sobie jogiczny spokój i feministyczną złość? Czy złość może być narzędziem terapeutycznym? 
A kto powiedział, że joga wyklucza złość? Praktyka nie polega dla mnie na odcinaniu emocji, lecz na ich zauważaniu. W Gestalcie złość może być ważną informacją o granicach i potrzebach. W terapii nie chodzi o jej wyładowanie, ale o rozpoznanie i wybór, co z nią zrobi. Spokój nie oznacza przecież zgody na wszystko.