Teatr Bez Nazwy, ale z przesłaniem. Z przedświąteczną wizytą na spektaklu w... areszcie śledczym Data dodania: 2019-12-25

Kolejny raz mężczyźni osadzeni w gliwickim areszcie śledczym zaprosili nas na swój spektakl. Wystawiają go zawsze z okazji świąt Bożego Narodzenia – przed sędziami, prokuratorami, służbami mundurowymi oraz swoimi rodzinami. 

„Tango. Roz – proszone” to spektakl niecodzienny, bo na specyficznej scenie i z równie specyficznymi aktorami. Widownia też zresztą nietypowa. 

Jeden z aktorów, Tomasz, mówił, że najważniejszy jest dla niego występ „w tym miejscu” dla rodziny. Ma przed nim tremę jak prawdziwy artysta. „To miejsce” zaś to areszt śledczy przy ulicy Siemińskiego.

By wejść na ten spektakl, nie trzeba kupować biletów, ale przekroczyć gruby mur. Przejść przez solidną bramę, pokazać dowód osobisty, zostawić w depozycie telefon komórkowy, potem, pod opieką strażnika, przekroczyć bramę kolejną, a dalej – schodami, aż do piwnicy jednego z budynków. Tam, gdzie mieści się „aresztowa” kaplica. To ona, na kilka dni w roku, staje się teatrem – z miejscem dla widowni oraz sceną dla aktorów, kurtyną, światłami, rekwizytami. 

Wśród widowni sporo mundurowych – przedstawicieli policji, wojska, straży miejskiej, śląskiego więziennictwa. Sędziowie, prokuratorzy, kuratorzy, media, reprezentanci hospicjum, w którym niektórzy z aktorów pracują. Wśród gości także ksiądz kapelan – już po spektaklu złożył grającym świąteczne życzenia, a na pamiątkę wręczył obrazki, wreszcie pełniący obowiązki prezydenta Gliwic – i on nie przyszedł z pustymi rękami, bo każda z osób biorących udział w przedstawieniu otrzymała drobny upominek, od miasta.

Teraz aktorzy. Sami mężczyźni odbywający karę, czekający na wyroki. Teatr to dla nich jeden z rodzajów resocjalizacji. Ale i rozrywka, oderwanie od więziennej rzeczywistości. Trzeba jednak na tę rozrywkę zasłużyć, dlatego aktorami mogą być tylko wybrani. 

Teatr Bez Nazwy ma dość długą tradycję, działa od 2007 roku. Kilka razy jego aktorzy występowali w innych jednostkach na Śląsku – więzieniach w Zabrzu, Lublińcu, Wojkowicach, Cieszynie. Rok temu wystawili zaś sztukę na deskach profesjonalnej sceny Teatru Śląskiego im. St. Wyspiańskiego w Katowicach. 

Amatorska grupa gliwickich skazanych ma na swoim koncie sukcesy. Zajęła pierwsze miejsce na Festiwalu Małych Form Artystycznych „Ogrody Szekspirowskie”, ze sztuką „Pasja. Fragmenty wybrane”. Za ten sam spektakl zdobyła trzecie miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Więziennej Twórczości Teatralnej w Poznaniu. Z kolei „Peron IV” zachwycił na Ogólnopolskim Przeglądzie Małych Form Teatralnych „Teatr w Kratkę”, gdzie zdobył miejsce pierwsze. Więźniowie brali także udział w Gliwickich Spotkaniach Teatralnych. 

Od momentu powstania teatru w zajęciach wzięło udział ponad 200 osadzonych. Teatr prowadzi zaś i wszystkie sztuki pisze wychowawca Adam Szymura. Jego przedstawienia oscylują zawsze wokół tematyki więziennej, często powstają na podstawie znanych utworów literackich – Szymura zmienia je tak, by pasowały do świata za murami oraz życia osadzonych. Dlatego w poszczególnych przedstawieniach zobaczyć można prawdziwe losy grających w nich mężczyzn.

Spektakl, jaki zaprezentowano przed świętami, nosił tytuł „Tango. Roz – proszone” i inspirowany był „Tangiem” Sławomira Mrożka. Z tą różnicą, że bohaterów osadzono w realiach współczesnego więzienia. 

Skazani próbowali zachęcić widzów do refleksji nad tym, kto właściwie prowadzi w życiowym tańcu. Sztuka nie daje gotowej odpowiedzi na pytanie, jaki mamy wpływ na sekwencję swoich kroków, co jednak nie zwalnia z odpowiedzialności za poczynione w tańcu ruchy.

– Przesłaniem jest teza, że każdy człowiek tańczy na swój własny rachunek – tłumaczy Szymura. – Tytułowe tango jest też drogą człowieka odbywającego karę pozbawienia wolności.

Tak o grze mówią sami osadzeni: „Teatr to przygoda z nauką w tle. Dobry czas, wartościowy, z podarunkiem w postaci zaufania”. „Teatr to jeden ze sposobów na produktywne zagospodarowanie czasu w więzieniu. Pozwala oderwać się od monotonii oraz uczy relacji. Wszystko to zmusza do głębszego zastanowienia się nad sensem życia”.

Więźniowie zagrali przed przedstawicielami różnych instytucji, ale czekał ich jeszcze występ przed rodzinami – ten zawsze jest najważniejszy. 

– Sto lat temu nikt nie pomyślałby, że w więzieniu można zostać aktorem – mówił podczas premiery dyrektor AŚ w Gliwicach, ppłk Dariusz Wajszczyk. – W gliwickim areszcie resocjalizacja przez sztukę to już tradycja. Z każdą kolejną premierą utwierdzamy się w przekonaniu, że dobry teatr to nie tylko kwesta środków, ale przede wszystkim zapału twórców. W tym teatrze największe rzeczy dzieją się między wierszami.

(sława)