Z powodu pandemii o setki milionów złotych mniej wpływa do budżetów wielkich miast i województw. – Jest źle, a będzie tragicznie – mówił niedawno Tadeusz Truskolaski, prezydent Białegostoku i szef Unii Metropolii Polskich, pytany o przyszłość samorządów. – Tak naprawdę to, co się w tej chwili dzieje, przypomina jazdę na rowerze, gdy nagle ktoś wkłada nam patyk w przednie koło.
Włodarze miast i gmin wiedzą już, że czeka ich zaciskanie pasa. Choć Gliwice są bogate, bo tegoroczny budżet wynosi miliard 450 mln zł, to nie znaczy, że problemy nas nie dotykają.
O bardzo dużych spadkach wpływów z podatków PIT i CIT zaczęły już w kwietniu informować największe miasta w Polsce. Na przykład Kraków dostał o 71 mln zł mniej z podatku od osób fizycznych PIT niż rok temu (179 mln zł, a teraz 108 mln). W przypadku podatku od firm CIT Kraków otrzymał za kwiecień tylko 15 mln, a rok temu 49 – stracił więc 34 mln. Warszawa straciła w porównaniu z kwietniem 2019 ćwierć miliarda, zaś Poznań ok. 50 mln. Nie inaczej jest w Gliwicach.
– Epidemia powoduje bardzo poważne konsekwencje ekonomiczne – zauważa Łukasz Oryszczak, rzecznik prasowy prezydenta. – Restrykcje oraz zamrożenie gospodarki spowodowały zwolnienia i ograniczenia wynagrodzeń pracowników. Wiele dużych firm, korzystając z przepisów antykryzysowych, zmniejszyło wypłaty o 20 procent. Sytuacja ta ma bezpośrednie przełożenie na budżet miasta. W Gliwicach w kwietniu zanotowaliśmy 40-procentowy spadek wpływów z udziału w PIT w porównaniu z kwietniem 2019 roku.
Dokładnie taki sam średni poziom spadku wpływów z PIT zanotowało 138 gmin, które odpowiedziały na ankietę Związku Miast Polskich. Trzeba jednak zaznaczyć, że wiąże się to z faktem przesunięcia terminu rocznego rozliczenia z końca kwietnia na 31 maja. Faktyczna skala strat będzie więc możliwa do oszacowania dopiero na początku czerwca.
W Gliwicach na koniec kwietnia br. straty z powodu mniejszych wpływów do budżetu miasta z podatków PIT i CIT (w porównaniu z 2019 rokiem) wynosiły odpowiednio 13,65 mln i 4,67 mln zł.
– W przypadku wpływów z PIT na spadki spowodowane epidemią nakładają się również konsekwencje ulg i zwolnień wprowadzonych przez PiS jeszcze przed wyborami parlamentarnymi – tłumaczy Oryszczak. – Obniżki zaczynamy odczuwać również w innych kategoriach dochodów. W kwietniu 2020 do budżetu miasta wpłynęło 1,6 mln zł mniej z tytułu podatku od nieruchomości, niż w analogicznym okresie 2019 roku. Warto podkreślić, że zwykle w pierwszym kwartale notowaliśmy tu wzrosty wpływów.
Spadki dochodów miasta przekładają się na zmniejszenie nadwyżki bieżącej (różnica między dochodami a wydatkami). Za pierwsze cztery miesiące 2020 roku była to kwota niższa o 26 mln zł w stosunku do 2019. Warto przy tej okazji przypomnieć, że miasto musi mieć zrównoważony budżet bieżący. Dochody nie mogą być niższe od wydatków.
Gliwicom przybyło jeszcze jedno nieoczekiwane obciążenie. Na walkę z pandemią wydały do tej pory ok. 4,5 mln zł, i to pewnie nie koniec.
Finansowe problemy polskich samorządów pogłębia z roku na rok i inna kwestia. Tak zwana luka oświatowa, czyli różnica między wydatkami na oświatę a wysokością przekazywanej przez rząd subwencji. Ta stale się powiększa.
Wydatki na szkoły i przedszkola to bardzo duża część budżetu gminy. Polskie samorządy stanowczo domagają się od rządzących krajem wzięcia odpowiedzialności za to zadanie. Niestety, bez rezultatu.
W Gliwicach w 2016 r. subwencja oświatowa wynosiła 184 579 182 zł i pokrywała 67,5 proc. wydatków w tym obszarze, rok później otrzymaliśmy 191 228 892 zł, co starczyło tylko na 68,6 proc. nakładów na oświatę. W 2018 rząd asygnował 202 414 408 zł, ale ta kwota pokryła zaledwie 66,5 proc. wydatków. Rok temu przyznano nam 223 007 049 zł, co wystarczyło na 66,9 proc. nakładów. Planowana na rok bieżący subwencja wynosi 244 206 244 zł, co pokryje 64,5 proc. wydatków na szkoły i przedszkola.
Spadek dochodów gliwickiego samorządu oznacza oczywiście zmniejszenie wydatków. Cięciom będą podlegały przede wszystkim te bieżące.
– Będziemy się starać nie ograniczać inwestycji publicznych – obiecuje Oryszczak. – Są one bowiem ważnym narzędziem wychodzenia z kryzysu. Pozwalają utrzymać firmom zatrudnienie. Wiele dużych i mniejszych inwestycji realizują w naszym mieście przedsiębiorstwa lokalne, bezpośrednio lub jako podwykonawcy. W trudnych czasach zamówienie od miasta może być kluczowe dla ich przetrwania.
Osobną sprawą pozostaje wsparcie rządu dla miast i gmin.
– Oceniamy je jako niewystarczające. Takie miasta jak nasze, które zawsze ostrożnie pochodziły do planowania wydatków i pilnowały zadłużenia, będą zmuszone zapewne do bolesnych oszczędności, ale powinny kryzys przetrwać – twierdzi rzecznik prezydenta. – Jest jednak wiele miast, dla których obecna sytuacja może być bardzo poważna w skutkach.
Andrzej Sługocki
Komentarze (0) Skomentuj