Rynek do poprawki. Tarcia na linii wojewódzki konserwator zabytków – miasto Data dodania: 2021-08-25

W  tym roku nie będzie zmian na płycie rynku. Uwagi do projektu przygotowanego na zlecenie ZDM przez pracownię 44STO ma wojewódzki konserwator zabytków. Dość znaczne.

ZDM chce wymienić stare, podniszczone już ławki i donice na nowe, bardziej wytrzymałe. Przy każdej pierzei miały powstać powtarzalne moduły. Mebli miejskich i roślin ma być więcej, pojawi się wysoka i niska zieleń, której dotąd nie było. Nowe drzewa o wzniesionych koronach mają rosnąć w dużych donicach i w momencie sadzenia mogą mieć taką wysokość, aby efekt był widoczny od razu. Mniejsze donice przewidziano na krzewy i byliny. Zgodnie z założeniami, nowe elementy małej architektury miały się dobrze wpisywać w charakter Rynku. Projekt powstał w gliwickiej pracowni 44STO. Zgodnie z zapowiedziami z kwietnia prace na płycie miały zakończyć się w listopadzie 2021 roku. Ale tak się nie stanie.

ZDM złożył projekt do biura wojewódzkiego konserwatora zabytków w lutym 2021 roku. Rynek to szczególnie chroniona prawem strefa – jest wpisany do rejestru zabytków (podobnie jak ratusz), zatem wszelkie prace muszą przebiegać pod konserwatorskim nadzorem. Biuro dość szybko wydało decyzję – już w marcu miasto wiedziało, że konserwator odmówił wydania pozwolenia na prace i odesłał projekt do poprawki. 

Uwagi konserwatora zabytków były bardzo konkretne i odnosiły się do rozmiarów zarówno mebli miejskich, jak i nasadzeń. Drzew w gruncie sadzić na rynku się nie da. Po pierwsze, pod brukiem jest dość gruba warstwa betonowa, po drugie, pod warstwą są zasypane w 2010 roku stanowiska archeologiczne, po trzecie wreszcie, liczne kable i infrastruktura podziemna. Więc drzewa wylądowały w donicach. Zakładano ustawienie 16 dużych o powierzchni dwa na dwa metry i metrowej wysokości, co pozwalałoby na umieszczenie w nich większych drzew o obwodzie 20-25 cm. Planowano również 24 mniejsze donice z zielenią niską, czyli krzewami i bylinami. Do tego 30 ławek, w tym część z oparciami, oraz 14 stojaków rowerowych.

Zdaniem wojewódzkiego konserwatora zabytków zaproponowana mała architektura zdominuje przestrzeń najważniejszego miejskiego placu, a prace powinny być nakierowane na „uwolnienie” przestrzeni ze zbędnej zabudowy. Projektowane meble są zbyt masywne, mają agresywne formy (np. trójkątne nóżki) nie korespondują z zabytkowym charakterem przestrzeni i wprowadzają dysonans estetyczny. Poza tym gliwicki rynek jest mały, a są już na nim rozlokowane ogródki kawiarniane. - Z istniejących wizualnie lekkich, wtopionych w przestrzeń „mebli miejskich” dokonuje się zmiany na elementy o gabarytach, które w pojedynczych wypadkach (jako zestaw) mają nawet 4,5 m długości i 2 m szerokości. Ponadto następuje zmiana posadowienia drzew - z gruntu na donicę o dużych gabarytach. Projekt zakłada również zwiększenie ilości drzew, a tym samym ilości elementów małej architektury. W naszej ocenie doprowadzi to do zbyt dużego zainwestowania przestrzeni, która powinna pozostać wolna – wylicza Mirosław Rymer, rzecznik prasowy Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach. Wskazuje też, że zaproponowane przez miasto zagospodarowanie zaburzy osie widokowe na rynkową dominantę – ratusz, a znaczne rozmiary i liczba projektowanych elementów tworzą „optyczną barykadę”, przesłaniając widok na rynkowe pierzeje. - Wciąż trwają rozmowy w celu wypracowania rozwiązań będących do zaakceptowania przez biuro konserwatorskie i miasto. Jednak dotąd nie wpłynął nowy wniosek o wydanie pozwolenia - dodaje Rymer.

Modernizacja Rynku wciąż jest na etapie uzgodnień, biuro architektoniczne pracuje nad projektem, a miasto na urzędowych stronach publikuje tekst pod tytułem ”Komu przeszkadzają drzewa i ławki na rynku?”, w którym apeluje m.in. o to, by nie wprowadzać zbyt drastycznych zmian w założeniach projektu. Łukasz Oryszczak, rzecznik prezydenta, który jest autorem tekstu, tłumaczy, że w lipcu odbyło się spotkanie na którym omówiono projekt zagospodarowania, gdzie wojewódzki konserwator wniósł m.in. o przygotowanie nowego zestawienia elementów małej architektury. - Obecnie biuro projektowe pracuje nad kolejną koncepcją zagospodarowania. Nie ulega wątpliwości, że obydwu stronom zależy na estetycznych rozwiązanych. Absolutnie nie kwestionowałem tego w swoim tekście. Miastu zależy jednak również na tym, aby na rynku było możliwie jak najwięcej zieleni, a stanowisko WKZ poprowadzi pośrednio do jej ograniczenia. Mamy nadzieję, że kolejny projekt będzie do zaakceptowania przez WKZ i jednocześnie spełni nasze warunki dotyczące zieleni. Intencją tekstu nie jest wywieranie nacisku, lecz wskazanie powodów opóźnienia realizacji przedsięwzięcia, którego, jak sądzę, oczekuje wielu gliwiczan. Zieleń miejska jest sprawą ważną dla mieszkańców. Nowe nasadzenia na terenach zurbanizowanych wiążą się jednak często z problemami, z których istnienia mało kto zdaje sobie sprawę. Temat zagospodarowania rynku jest przykładem takich właśnie problemów – dodaje Oryszczak.

Rzecznik wojewódzkiego konserwatora zabytków czytał tekst, ale biuro nie będzie go komentować. Czeka na konkretne propozycje.

Nowy termin wykonania projektu to koniec listopada 2021, a realizacja całości przewidziana jest na 2022 rok. Po zakończeniu prac projektowych ZDM ogłosi przetarg, w którym wyłoni wykonawcę.