Na Baildona mają moc. Społeczny projekt zmienia dzielnicę Data dodania: 2020-10-05

Kiedy Ewa Baron otwiera drzwi Klubu Osiedlowego Baildonka, wie, że za chwilę pojawią się Rysiek, Jerzy, Robert i Basia. Przyjdą też inni, bo teraz działa nie tylko poczta pantoflowa. Od dwóch lat mieszkańcy dzielnicy rozpiętej między Błogosławionego Czesława, Robotniczą a Chorzowską uczestniczą w społecznym  projekcie, który dał im szansę na zmianę.

Zaczęło się od warsztatów i spotkań, remontu lokalu pod klub, a potem niewielkiego ogródka na jego tyłach – taka rozgrzewka przed kolejnymi wyzwaniami. Pracownicy Gliwickiego Centrum Organizacji Pozarządowych znają dzielnicę i jej mieszkańców, wykluczoną, odsuniętą od miasta. To motywowało do działania: GCOP i Ośrodek Pomocy Społecznej przygotowały projekt, miasto zawalczyło o unijną dotację i – jak w tytule projektu – ich społeczność stała się ich szansą.

W ciągłym kontakcie, często pojawiać się w dzielnicy, być człowiekiem, nie tylko urzędnikiem. Krótka lista. Nic takiego, ale liderzy projektu wiedzą, że to prawdziwe wyzwanie. Mimo że GCOP działa na Jagiellońskiej od lat, pozytywistyczna robota nigdy się nie kończy. Dlatego zaczęto od rozkręcenia działalności Baildonki, właśnie na Jagiellońskiej, bo miejsce się kojarzy, jest oswojone. Tutaj każdy może przyjść na kawę, poczytać, pogadać z sąsiadką, stali bywalcy wpadają na karty, wolontariusze prowadzą warsztaty, a tu mają przestrzeń i materiały. Tak jest teraz. Przedtem, czyli w czasie, kiedy projekt startował, koordynatorki musiały używać sposobów, więc każdego, kto przychodził, ciągnęły za język, z czasem rozmowy stały się swobodniejsze, wreszcie umawiali się na wspólną pracę.

Baron: Na szczerej relacji można wiele zbudować, dlatego nikogo nie udawaliśmy, po prostu ciężko wspólnie pracowaliśmy i są efekty. Oczywiście nie byliśmy, jako pracownicy GCOP, anonimowi, ludzie wiedzieli, jak działamy, chociażby z wcześniejszych akcji, z „Roześmianych podwórek”, w które włączała się rada osiedla. Mieliśmy kontakty, a od kiedy powstał klub, w ruch poszły plakaty, ulotki, takie wabiki. A jak już ktoś przyszedł, rozmawialiśmy, pytając, „skąd jesteś, co trzeba zmienić w dzielnicy, co ci się tu podoba”. Na otwarcie projektu zorganizowaliśmy na św. Anny „Dzień sąsiada” z muzyką na żywo i warsztatami partycypacyjnymi. Były dyskusje, mapka dzielnicy, na której pinezkami i kolorowymi karteczkami zaznaczano, co jest fajne, a co do zmiany. Start musiał być głośny i radosny.

Pozytywistyczne podejście zespołu projektowego procentowało. Ludzie dawali się ciągnąć za język, oni podłapywali propozycje i definiowali deficyty. Sąsiedzki łańcuszek się sprawdzał: ktoś przyszedł z ciekawości, żeby zobaczyć, co babki z GCOP-u szykują. Kiedy się przekonał, przyprowadzał innych i tak uformowała się grupa liderów – ludzi dzielnicy dotąd żadną pracą społeczną niezainteresowanych.  Mieszkańcy chcą być anonimowi, bez nazwisk. Jest więc Robert, dwóch Ryśków, Jerzy, Basia – grupa stałych bywalców, zadomowionych wolontariuszy, którzy są przy każdej akcji, największych aktywistów przyciągających kolejnych. Zajęć i aktywności przybywa, od języków obcych, po warsztaty w stylu „złota rączka”.  

     

Wejście liderów w dzielnicę tutejsi odbierali różnie. Na przykład w 2019 r., kiedy na Hutniczej robili przysiadki, ludzie patrzyli ze zdziwieniem. „Opony długo nie pożyją, jutro ich nie będzie”, komentowali. Baron zna ten stan, ten brak wiary, ale uważa, że mimo wszystko trzeba powalczyć. Wie też, że nie wszystkie działania przetrwały próbę czasu. Ale nawet jeśli wspólnie zbiją kilka skrzynek, posadzą w nich kwiaty, a całość będzie cieszyć oko trzy miesiące, warto. W tak krótkim czasie nie ma co liczyć na cud, ale trzeba próbować.   

  

Tak jak ze św. Cecylii. Ulica zapuszczona i zaniedbana, była wyzwaniem. Dlatego tu właśnie zabrano się za ogródek. Pracowali wszyscy – dzieciaki, panowie z tężyzną,  mamy z maluchami, emerytki. Ludzie zapalili się do pracy, sami proponowali, co można w ogródku zrobić, porządkowali teren, wyrzucali śmieci, a potem siadali, na czym kto miał i byli ze swojej pracy naprawdę zadowoleni, bo podwórko, choć dalej szare, zmieniło się.

Ogródki sąsiedzkie, zdaniem zespołu, są najbardziej efektowną częścią projektu. Pierwszy powstał właśnie za Baildonką, jeszcze w 2019 r. Najpierw dzieciaki pomagały zamalowywać ściany z wulgarnymi napisami, potem, wspólnie z dorosłymi, przekopywały teren, posadziły kwiaty i do dziś jest zadbany. Pomysł chwycił i w 2020 ogródki rządziły już w innych częściach dzielnicy, m.in. na Krzywej.  

GCOP prowadzi unijny projekt"Twoja społeczność , Twoją szansą" w partnerstwie z OPS-em, który zajmuje się w nim osobami  zagrożonymi wykluczeniem społecznym i niepełnosprawnymi. Ich działania koncentrowały się na programach aktywności lokalnej, które nazwy wzięły od ulic. „Krzywa”, „Chorzowska”, „Błogosławionego Czesława”. Było gęsto od zajęć, spotkań, mitingów, warsztatów (rozwoju osobistego potencjału oraz rozwoju kompetencji społecznych), wydarzeń kulturalnych, streetworkingu osiedlowego czy wsparcia doradcy zawodowego, psychologa, asystenta rynku pracy.

Baron: Do powodzenia wszelkich akcji, jak i całego projektu, potrzebne jest zaangażowanie mieszkańców. To oni wykazują inicjatywę, uczestniczą w działaniach, chcą zadbać o swoją przestrzeń, my zaś ich wspieramy i pokazujemy możliwości. Najważniejsze, by poczuli moc sprawczą: „mogę coś zrobić z sąsiadami, dla siebie, innych, dzielnicy, podwórka”. Taki jest cel naszego projektu.