4 lipca 1919. Tego dnia powołano w Polsce państwową policję. Formacja zdominowana była przez mężczyzn, a kobiety zaczęły się w niej pojawiać dzięki uporowi i determinacji Stanisławy Paleolog, nie tylko policjantki w stopniu komisarza, ale i żołnierki w stopniu podpułkownika oraz działaczki politycznej, ministry w rządzie na uchodźstwie, uczestniczki wielu walk, w tym wojny z bolszewikami, absolwentki Szkoły Głównej Policji Państwowej. Była jedną z pierwszych funkcjonariusze i właśnie ona stanęła na czele powstałej formacji kobiecej.
Przypuszcza się, że powodem, dla którego Stanisława założyła policyjny mundur, była nowa strategia wytyczona przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, a dotycząca zwalczania handlu ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi. Solą w oku tamtejszego okresu była również prostytucja, stręczycielstwo, pornografia, demoralizacja. Uważano, że panie mogą poradzić sobie w walce z tymi problemami.
Początki w policji nie były jednak dla nich łatwe. Mimo że formalnych przeszkód, by mogły zasilać szeregi tej formacji, nie było, nie było też entuzjastycznego przyjęcia. Zawód policjanta uważano za profesję typowo męską.
Poprzez swoje transformacje oraz nowoczesne, jak na tamten okres, rozwiązania policja ewoluowała jednak, a zakres stojących przed nią zadań sprawił, że zaczęto dostrzegać potencjał kobiet. Ich rolę widziano przede wszystkim w zwalczaniu przestępstw w środowisku rodzinnym oraz wśród nieletnich. Policjantki szybko zaczęły wybijać się na tle mężczyzn, jeśli chodzi o zwalczanie handlu kobietami i dziećmi.
Chcesz być policjantką? Nie wychodź za mąż
W roku 1925 ówczesny minister spraw wewnętrznych, Cyryl Ratajski, polecił utworzyć policję kobiecą. Wcześniej rozpoczął się dla pań specjalny kurs. W efekcie powstała VI Brygada Urzędu Śledczego Miasta Warszawy, w której służbę pełniły właśnie policjantki. Było ich osiemnaście i zastąpiły mężczyzn z tzw. policji obyczajowej. Cechowały się wysokimi kwalifikacjami zawodowymi i znały kilka języków obcych, co było przydatne podczas wizytacji z innych krajów.
Wstąpienie w szeregi kobiecej policji nie było jednak łatwe. Służbę traktowano jako misję, wymagającą poświęceń i wyrzeczeń. Dlatego o mundurze zapomnieć mogła matka i mężatka, a przyjmowano wyłącznie panny lub wdowy, posiadające nienaganną opinię oraz odpowiedni wzrost (minimum 164 cm), mające od 25 do 40 lat i ukończoną co najmniej szkołę średnią.
Regulamin nie był wówczas dla pań litościwy. Trzeba było zobowiązać się do zrezygnowania z zamążpójścia przez siedem lat. Przepisy zakazywały też makijażu czy ekstrawaganckich fryzur – wygląd musiał być stonowany i estetyczny. Co ciekawe, te obostrzenia nie zniechęcały do zakładania munduru. Formacja rosła szybko i rozwijała się prężnie.
Działaczki na policjantki
A jak wyglądało to na ziemiach śląskich? W czerwcu 1922 roku część Górnego Śląska wróciła do Polski, w wyniku czego powstało autonomiczne województwo. Wtedy też, rozporządzeniem wojewody Józefa Rymera, utworzono Policję Województwa Śląskiego, siostrzaną formację Policji Państwowej.
Kobiety były przyjmowane do służby od początku utworzenia formacji. Szkolono je zawodowo w szkołach policji województwa śląskiego w Świętochłowicach i Katowicach, a po roku 1927 kierowano do szkół policji państwowej. Jak podają katowickie archiwa, udało się ustalić jedenaście pań, które w latach 1922-1939 były funkcjonariuszkami policji śląskiej.
Służyły w jednostkach miejskich i powiatowych oraz w szkołach policji, w prewencji, wydziałach śledczych i logistyki. Większość z nich miała za sobą piękną kartę pracy na rzecz niepodległości Polski oraz powrotu Górnego Śląska do macierzy. Były członkiniami Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska czy funkcjonariuszkami Polskiego Komisariatu Plebiscytowego.
78 funkcjonariuszek strzeże Gliwic
W ciągu 95 lat wiele się zmieniło. Rekrutacja jest teraz taka sama dla kobiet i mężczyzn, wszystkich obowiązują te same wymagania, umundurowanie ujednolicono (wyjątek to możliwość noszenia spódnicy do munduru wyjściowego), a policjantki mogą do swoich stopni dodawać kobiece końcówki.
To, że dziś coraz chętniej przyjmuje się do służby płeć piękną, zawdzięczamy także gliwiczaninowi, obecnemu komendantowi głównemu. Generał Jarosław Szymczyk, bo o nim mowa, docenia kobiety za profesjonalne podejście do służby, zaangażowanie, pracowitość, ale i ocieplanie wizerunku policji.
W całym kraju służy dziś 15 tysięcy policjantek, w województwie śląskim – 1297, zaś w interesującym nas najbardziej garnizonie gliwickim – 79 (na 685 wszystkich funkcjonariuszy). Jeśli chodzi o komisariaty, najwięcej pań pracuje w obsługującej centrum „jedynce” (warto dodać, że kobietę wybrano tam też na zastępcę komendanta). Z kolei w komendzie miejskiej przy ul. Powstańców Warszawy najwięcej policjantek jest w drogówce.
Kobiety świetnie sprawdzają się w prewencji, pracując z dziećmi i młodzieżą. To właśnie policjantki, aspirant sztabowa Aneta Sokalla i emerytowana już aspirant sztabowa Katarzyna Wosik, utworzyły w Gliwicach jedyny w Polsce minikomisariat, w którym dzieci, nie tylko z naszego rejonu, uczą się zasad bezpieczeństwa, a nawet patriotyzmu.
Kobiety coraz częściej zostają dzielnicowymi. W Gliwicach dzielnicowa służy na przykład w trzecim komisariacie, przy ul. Pszczyńskiej. To aspirant Michalina Labusek, zwyciężczyni ogólnopolskiego konkursu „Policjant, który mi pomógł”. Doceniono ją za zaangażowanie w pomoc ofiarom przestępstw, a do konkursu została zgłoszono przez gliwiczankę, której pomogła wyrwać się z gehenny – kobieta przez lata była maltretowana przez swojego męża, dzięki Labusek zaczęła nowe, normalne życie. Za te działania dzielnicową nominowano też do tytułu Gliwicjusza, nadawanego przez redakcję „Nowin Gliwickich”. Policjantka dostała się wówczas do finału plebiscytu.
Dziękujemy policjantkom za ich służbę. A z okazji podwójnego święta – Dnia Kobiet oraz przypadającego w tym roku 95-lecia kobiet w policji – życzymy samych zawodowych sukcesów.
(sława)
Rys historyczny na postawie opracowania Wydziału Gabinetu Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach oraz wywiadu policjantów z Grzegorzem Grześkowiakiem z Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Rodzina Policyjna 1939 roku w Katowicach.
Komentarze (0) Skomentuj