24.edycja plebiscytu Człowiek Ziemi Gliwickiej. Kto zostanie Gliwicjuszem? Data dodania: 2021-01-21

Stało się. Startujemy. Pandemia nieco wyhamowała nasze działania, ale plebiscyt musi się odbyć, zaś jubileusz Nowin to dobra okazja to ogłoszenia rywalizacji w tytuł Człowieka Ziemi Gliwickiej.

Szczegóły w kolejnym wydaniu „Nowin" – 27 stycznia. Teraz sygnalizujemy, że nie zrezygnowaliśmy i się nie poddaliśmy.  

Zaczęło się od redakcyjnego spotkania. Siedzieliśmy przy stole omawiając teksty i planując kolejne wydanie. Dyskutowaliśmy, padały różne pomysły, a jednym z nich było zorganizowanie plebiscytu czy może raczej konkursu. Wówczas sami nie wiedzieliśmy jak nazwać ten projekt. A pojawił się dlatego, że każdy z nas w swojej dziennikarskiej pracy spotkał Kogoś. Ważnego, ciekawego, z pasją, pomysłem, dorobkiem. Jednym słowem ludzi, którzy robili rzeczy zwykłe/ niezwykłe. I to była ta chwila, w której wszyscy uznaliśmy, że tak działamy, więc w październiku 1997 roku zakończyliśmy redakcyjne spotkanie z przeświadczeniem o wyjątkowości plebiscytu.  Dla Nowin Gliwickich, miasta, lecz przede wszystkim dla jego uczestników.  

  

Na giełdzie pojawiały się różne, ale najlepiej sens plebiscytowych zmagań oddawała ta wymyślona przez Marka Jurkiewicza. Nasz redakcyjny kolega zaproponował żeby laureat otrzymywał tytuł Człowieka Ziemi Gliwickiej. Oddawał on nie tylko ducha plebiscytu, był też symbolem pracy u podstaw na rzecz lokalnej społeczności. 

W ten sposób chcieliśmy (i czynimy to od 24 lat) wyróżnić osoby, które działają. Ponadprzeciętnie. Tak, by z tych działań, często wieloletnich, wyłaniał się efekt. Laureaci spełniają się w różnych dziedzinach: od biznesu po kulturę i sport, zaś pokłosie tego spełnienia jest bardzo wymierne: zbudowanie liczącej się w świecie firmy, stworzenie i prowadzenie festiwali muzycznych, osiągnięcia sportowe czy udane akcje społeczne.  

Znakiem rozpoznawczym Człowieka Ziemi Gliwickiej była  mała forma rzeźbiarska  przedstawiająca sylwetkę człowieka wspinającego się po schodach. To osoba w drodze, której finał bywa różny, ale wspinaczka na szczyt zawsze wiąże się z wyzwaniem. A nam, pomysłodawcom plebiscytu, zależało na uhonorowaniu tych, którzy takie wyzwania podejmują. 

Statuetka jest dziełem prof. Krzysztofa Nitscha, uznanego w Polsce i świecie artysty rzeźbiarza i medaliera, profesora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Forma waży 1400 gramów z czego 900 to brąz patynowany a 500   jest podstawą z kamienia o nazwie gwatemala verde.  

 

Człowiek Ziemi Gliwickiej to tytuł, który otrzymuje laureat plebiscytu. Ale jak nazwać  statuetkę? W grudniu 1997 roku  wśród czytelników i czytelniczek „Nowin Gliwickich” ogłosiliśmy więc konkurs. Wygrał go Jan Kalyta. - Miała kojarzyć się z Gliwicami. Mamy Cezara, Oscara, rozdajemy Wiktory. Próbowałem znaleźć i dopasować imię/nazwę do przedrostka „gli-” . Podobał mi się Winicjusz, pomyślałem jednak, że każde imię zostało kiedyś wymyślone, więc dlaczego nie Gliwicjusz – tak Kalyta mówił o nazwie  podczas pierwszej gali, w lutym 1997 roku. Pan Jan gościł na każdej, aż do 2010 roku, kiedy zmarł.

Od początku plebiscyt rządził się ustalonymi regułami. O tym, kto zostanie Gliwicjuszem decydowano podczas trójetapowych zmagań, ale najważniejszą rolę odgrywają wybory czytelników. W pierwszym etapie redakcja przyjmuje zgłoszenia: od osób fizycznych, instytucji, firm, stowarzyszeń. Do 2000 roku najwięcej przychodziło listownie, po 2000 roku, wraz z ekspansją internetu – gros to zgłoszenia mailowe. I te i te należało uzasadnić oraz podać nazwisko osoby zgłaszającej.  W latach 1997 – 2010 pierwszy etap kończył się wraz z publikacją listy wszystkich kandydatów na łamach tygodnika. Drugi polegał na wyborze z tej listy dziesięciu finalistów – inicjatywa należała do czytelników, bo to ich głosy decydowały, kto znajdzie się w finale. W trzecim, najważniejszym, decydujący głos miała kapituła – to ona wybierała Człowieka Ziemi Gliwickiej i przyznawała  wyróżnienia.  

W 2011 roku zmienił się plebiscytowy regulamin – z trójstopniowego stał się czterostopniowy. Pierwszy pozostał bez zmian. W drugim to redakcja „Nowin Gliwickich” wskazywała dziesięcioro laureatów, w trzecim czytelnicy i czytelniczki wybierali swoich faworytów. Trzy osoby z największą ilością głosów przechodziły do ścisłego finału. I dopiero w tym momencie na plebiscytową scenę wkraczała kapituła. 

Kapituła plebiscytu to wbrew pozorom nie bezimienny twór a konkretni ludzie. W ciągu 23 lat zmieniał się jej skład i liczebność. Do 2005 roku  tworzyli ją partnerzy plebiscytu i sponsorzy, m.in. Urząd Miejski w Gliwicach, Towarzystwo Przyjaciół  Gliwic/ Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Gliwickiej, Politechnika Śląska oraz firmy : GZE/Vatenfal, Opel Polska, Huta Gliwice. W 2005 roku z plebiscytu wycofał się urząd miejski, organizując własny i przyznając Gliwickiego Lwa. Od 2010 roku Człowieka Ziemi Gliwickiej wybierają laureaci plebiscytu i przedstawiciele redakcji. Kapituła zwyczajowo liczy od 9 do 13 osób a na swoich posiedzeniach wybiera przewodniczącego oraz komisję skrutacyjną.  

  

Przez 23 lata trwania plebiscytu wzięło w nim udział prawie 800 osób, w finałowej dziesiątce znalazło się 219. Wśród dotychczasowych Gliwicjuszy są trzy kobiety i 19 mężczyzn. W gronie laureatów było ośmiu profesorów i czterech doktorów. 

Małgorzata Lichecka