„Gliwice znane i nieznane. Tom VII. Gliwickie rezydencje miejskie w XIX i 1. poł. XX w” i „Synagogi na Górnym Śląsku”, które ukazały się nakładem gliwickiego muzeum to obowiązkowa pozycja nie tylko dla pasjonatów historii. Stanowią nie tylko cenne źródło wiedzy o mieście i regionie ( jak w przypadku synagog), mogą być przewodnikami.

„Gliwice znane i nieznane. Tom VII. Gliwickie rezydencje miejskie w XIX i 1. poł. XX w” to pokłosie  XVI edycji Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego ( 2018 r) poświęconym miejskim rezydencjom, głównie willom i wybranym kamienicom z drugiej  połowy XIX i 1. tercji XX wieku.

Zwiedziliśmy 23 obiekty – głównie wille miejskie oraz cztery kamienice przede wszystkim w Śródmieściu, wybrane spośród licznych w Gliwicach, ze względu na swoją stylistykę, rozmach inwestycji, piękny ogród lub wyjątkowe osobowości ich mieszkańców. XVI edycja GDDK wymagała szczególnie dużych nakładów pracy, ponieważ o większości wybranych budynków nie opublikowano do tej pory żadnych opracowań, a przed 1945 r. nie były to jeszcze obiekty zabytkowe godne uwagi i analizy.

- Można uznać, że w większości przypadków udostępniamy Państwu pierwsze opracowania dotyczące gliwickich rezydencji, które powstały w oparciu o badania archiwalne grupy muzealników i architektów. Składamy podziękowania właścicielom i użytkownikom obiektów za przystąpienie do projektu, umożliwienie wstępu do budynków autorom folderów i zwiedzającym, użyczenie dokumentacji oraz udostępnienie budynków do fotografowania: właścicielom prywatnym, Katowickiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej SA – podstrefie gliwickiej, Politechnice Śląskiej – szczególnie Klubowi Pracowników Politechniki Śląskiej, Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w Gliwicach (w tym szczególnie Działowi Technicznemu), przedsiębiorstwu TAURON Dystrybucja SA, firmie WASKO SA, grupie inwestorskiej „Willa Kelma”, Oddziałowi I Żłobków Miejskich, Zespołowi Przedszkoli Miejskich nr 4, The Farm 51 Group SA, Niepublicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej ANIMED, Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Gliwicach – czytamy we wstępie to publikacji. Jest ona bogato ilustrowana i edytorsko wysmakowana.  

Z kolei „Synagogi na Górnym Śląsku” to katalog będący uzupełnieniem wystawy stałej „Żydzi na Górnym Śląsku”. Wystawa powstała w 2018r. jako unikatowa narracja muzealna przedstawiająca historię Żydów na Górnym Śląsku.

Jej częścią jest, nazywany roboczo przez twórców ekspozycji, „kryształ synagog” - samodzielnie stojący obiekt ukazujący dzieje kilkudziesięciu synagog – żydowskich miejsc modlitwy, w większości zniszczonych w listopadzie 1938 roku podczas tzw. nocy kryształowej. Efektowna, podświetlana forma tego obiektu wystawienniczego, nawiązująca nieco do szklanego żyrandola, służy do prezentacji pocztówek, rysunków, map oraz dziejów górnośląskich synagog.
Katalog „Synagogi na Górnym Śląsku” poszerzy tę cześć wystawy, która sama w sobie tworzy swoistego rodzaju kolekcję materiałów ikonograficznych o synagogach. W katalogu zamieszczony zostanie pełny materiał ilustracyjny, niejednokrotnie wcześniej nie publikowany. Opracowanie obejmuje wszystkie znane budowle synagogalne regionu - kilkadziesiąt obiektów w 45 miejscowościach. Każdorazowo omówiona zostanie historia powstania budowli, opis architektoniczny i usytuowanie w obrębie miasta oraz inne ciekawostki związane z poszczególnymi obiektami.

Znajdą się tam także informacje do kiedy poszczególne synagogi pełniły swe funkcje oraz historie ich zniszczenia, zwłaszcza w trakcie tzw. nocy kryształowej lub na początku wojny, ewentualne dalsze losy. Ukazane będą także obecne miejsca po synagogach i formy ich upamiętnienia a zilustrują to współczesne zdjęcia.
Opracowanie jest pierwszą tak kompleksową publikacją dotyczącą śląskich synagog, oczekiwaną przez środowisko badaczy historii regionu, nauczycieli i pasjonatów zajmujących się tą tematyką, ale też architektów i historyków sztuki.

Publikacja obejmuje miejscowości: Biała (k. Prudnika), Bielsko (Bielsko-Biała), Bieruń, Brzezinka, Byczyna, Bytom, Chorzów, Cieszowa, Cieszyn, Dobrodzień, Gliwice, Głogówek, Głubczyce, Gorzów Śląski, Katowice, Kietrz, Kluczbork, Koźle (Kędzierzyn-Koźle), Krasków, Lubliniec, Miasteczko Śląskie, Mikołów, Mysłowice, Nysa, Olesno, Opole, Pokój, Prudnik, Pszczyna, Pyskowice, Racibórz, Rybnik, Skoczów, Sośnicowice, Strzelce Opolskie, Tarnowskie Góry, Toszek, Ujazd, Ustroń, Wielowieś, Wirek (Ruda Śląska), Wodzisław Śląski, Wołczyn, Zabrze, Żory.
Autorzy publikacji to: Bożena Kubit, Przemysław Nadolski, Jerzy Krzysztof Kos. Recenzje i konsultacje merytoryczne publikacji: Eleonora Bergman, Leszek Ziątkowski. Współpraca merytoryczna: Wojciech Ciuraj, Sławomir Pastuszka. Koordynacja projektu: Karolina Jakoweńko

Katalog ukazał się w wersji online w grudniu 2021r., wersja papierowa natomiast – na początku 2022 roku. Przewidziano także spotkanie promocyjne i konferencję online poświęconą wydawnictwu.
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
 

wstecz

Komentarze (1) Skomentuj

  • pytanie 2022-01-05 17:46:32

    Dlaczego wymieniacie tylko autorów publikacji o synagogach, natomiast pominęliście autorów publikacji o willach? Są mniej wiarygodni i zasługują na pominięcie?