9 listopada 2021 przypada 83. rocznica Nocy Kryształowej, jednego z najbardziej dramatycznych wydarzeń poprzedzających Zagładę Żydów, które miało miejsce także na Górnym Śląsku. Inicjatywa Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, oddziału Muzeum w Gliwicach, ma na celu podtrzymywanie pamięci o ważnych momentach z przeszłości poprzez angażowanie lokalnej społeczności. Wydarzenie będzie odbywać się o tej samej godzinie – 19.00, równocześnie w sześciu miejscowościach: Gliwicach, Zabrzu, Bytomiu, Toszku, Pyskowicach i Wielowsi, w miejscach, gdzie znajdowały się, bądź przetrwały do dzisiaj, synagogi.

- Pomyśleliśmy, że powinniśmy trochę wyjść z budynku, i to nie tylko lokalnie, w Gliwicach, ale regionalnie, skoro nasza wystawa ma taki charakter. Zatem zaczęliśmy szukać wydarzenia, któremu nadamy taki wymiar. Takiego, które byłoby czymś w rodzaju upamiętniania powstania w Getcie Warszawskim – to znaczące wydarzenie, no i przede wszystkim doskonale już znany dziś wszystkim symbol, wymyślony przez Marka Edelmana – żonkil. Po dyskusjach i burzy mózgów uznaliśmy, że będzie to Noc Kryształowa – unikatowa, bo wydarzyła się tylko w miastach Dolnego i Górnego Śląska – mówi Karolina Jakoweńko, szefowa Domu Pamięci Żydów Górnośląskich.

9 listopada odczytane zostaną relacje świadków oraz złożone kwiaty. Organizatorzy zapraszają mieszkańców, uczniów szkół oraz wszystkich, którzy nie chcą zapomnieć o lekcji, którą daje nam historia. - Ważny jest także symbol wydarzenia, by w kolejnych edycjach zyskał tę rangę co warszawski żonkil. Będzie to fragment szkła - dość banalne, ale bardzo, bardzo symboliczne. Prostym przedsięwzięciem, ale na dużą skalę, które, mam nadzieję, mieszkańcy wezmą do serca, chcemy przypomnieć tamte okrutne godziny i dni i powiedzieć: nigdy więcej – tłumaczy Jakoweńko i dodaje, że intencją muzeum jest wpisanie akcji w coroczny kalendarz lokalnych inicjatyw przywracających pamięć o tych wszystkich mieszkańcach naszego wielokulturowego regionu, po których pozostała jedynie nasza żywa pamięć.

A 10 listopada o godz. 18.00 - Koniec wielkiej iluzji – Noc Kryształowa początkiem zagłady europejskich Żydów- wykład Izabelli Kühnel.

W nocy z 9 na 10 listopada 1938 r. doszło w Niemczech do masowych napaści na Żydów, które zapoczątkowały jawny proces ich unicestwiania. Chcąc przybliżyć kulisy Nocy Kryształowej (Kristallnacht), trzeba wrócić do wcześniejszych wydarzeń z marca i października 1938 r., które posłużyły Hitlerowi i jego urzędnikom jako pretekst do wydania wojny światu żydowskiemu. Kulminacja antysemickich nastrojów doprowadziła do ogromnej skali spustoszeń dokonanych w czasie Nocy Kryształowej. Nazistowskie bojówki podpaliły blisko 1400 synagog lub domów modlitw, z których 267 uległo zniszczeniu. Około 7,5 tysiąca sklepów należących do Żydów zostało zdemolowanych. Wybijano szyby w witrynach, wyłamywano drzwi, a towary rabowano. Szacuje się, że w incydentach tych zabito ok. 100 Żydów (podawana jest często liczba 91). W sumie straciło życie ok. 400 osób, przy czym wiele z nich popełniło samobójstwo. Około 30 tysięcy mężczyzn trafiło do obozów koncentracyjnych w Buchenwaldzie, Dachau i Sachsenhausen. Setki straciło tam życie, pozostałych zwolniono do domów po kilku tygodniach. Te wydarzenia rozpoczęły masowy exodus Żydów austriackich i niemieckich, którzy zaczęli szukać schronienia poza granicami III Rzeszy.

Partnerzy obchodów: Gmina Wyznaniowa Żydowska w Katowicach, Młodzi Aktywni Gliwice, Grzegorz Kamiński, Dariusz Walerjański.
Patronat medialny: Nowiny Gliwickie

Wydarzenie 9 listopada odbywać się będzie w następujących miejscach:
- Gliwice - ul. Średnia – miejsce, gdzie znajduje się tablica upamiętniająca synagogę
- Bytom - Plac Grunwaldzki - pomnik upamiętniający synagogę
- Zabrze - ul. Brysza - pomnik upamiętniający synagogę
- Pyskowice - ul. Bończyka 4 – obok miejsca, gdzie kiedyś znajdowała się synagoga
- Wielowieś - ul. Gminna – przy budynku synagogi
- Toszek - ul. Piastowska 13 - tablica upamiętniająca synagogę

Wykład Izabelli Kühnel na platformie ZOOM - obowiązują zapisy do 9.11.2021: dompamieci@muzeum.gliwice.pl

wstecz

Komentarze (14) Skomentuj

  • Marian Jabłoński 2021-11-01 13:03:56
    Czy wiadomo gdzie podziała się Tora z gliwickiej synagogi ?
    • szwager z laband 2021-11-01 18:36:38
      Ta starszo przemycono 30 lot tymu do USA. Szczegouy tyj afery mom w moim archiwum, jyj fotografia i miejsce pobytu tysz som mi znane.
      • Szwager z Laband 2021-11-01 18:42:57
        Czyns’c’ starszych pochowano w tajemnicy na żydowskim kerhifie a czynsc’ niystety uległa zniszczymiu.
        • SZWAGER Z LABAND 2021-11-01 19:34:45
          kerhofie - cmyntarzu
    • SZWAGER Z LABAND 2021-11-10 09:04:57
      W s‘lonskyj godce podobnie jak i w godce zydowskyj je mocka wyrazow kere do dzisiej zyjom i s‘wiadczom o naszyj kulturze i toleranci. Przikuadym nich bydzie choc‘by wyraz kerych sam szkryfnou a kery we godce Jidisz (Jiddisch) czynsto brzmi tak samo, abo podobnie, jak po s‘lonsku - Tyn przikuadowy wyraz to kerhof = kirhof= kerk(h)of = kirkut. W zyciu bych niy prziszou na to coby jakymus‘ Zydowi sam zwrocic‘ uwaga ize mo szkryflac‘ cmyntorz zamiast kerk(h)of. S‘lonsk je domowiznom keryj naturom je tolerancja, kto tego do dzisiej niy spokopiou tymu juz i s‘wiynto woda nic niy promoze …
  • Jan 2021-11-01 21:57:37
    Szwagier, pisz po polsku.
    • Jasio 2021-11-01 22:16:16
      Dlaczego?! Właśnie nie, to nie jest zła pisownia. Jest piękna. Pisz tak jak piszesz.
      • Jan 2021-11-02 07:30:51
        Tylko nikt tego nie rozumie. Tu jest Polska, piszemy więc po polsku.
        • Jasio 2021-11-02 11:20:01
          Ja doskonale rozumiem a przywieźli mnie w wagonie ... zza Buga. Jak masz problemy ze zrozumieniem tego co napisał Szwager, to problem leży raczej po twojej stronie.
        • Jolie 2021-11-02 16:26:51
          Góralom jakoś nie mówicie, żeby mówili czysto po polsku... To jest gwara i ma prawo tutaj tak pisać, jak się tu żyje to wypadało by znać gwarę śląską.
        • Po staropolsku 2021-11-08 07:34:07
          A "Pana Tadeusza" przeczytał aaa? I co, zrozumiał coś?
    • SZWAGER Z LABAND 2021-11-10 09:07:30
      W s‘lonskyj godce podobnie jak i w godce zydowskyj je mocka wyrazow kere do dzisiej zyjom i s‘wiadczom o naszyj kulturze i toleranci. Przikuadym nich bydzie choc‘by wyraz kerych sam szkryfnou a kery we godce Jidisz (Jiddisch) czynsto brzmi tak samo, abo podobnie, jak po s‘lonsku - Tyn przikuadowy wyraz to kerhof = kirhof= kerk(h)of = kirkut. W zyciu bych niy prziszou na to coby jakymus‘ Zydowi sam zwrocic‘ uwaga ize mo szkryflac‘ cmyntorz zamiast kerk(h)of. S‘lonsk je domowiznom keryj naturom je tolerancja, kto tego do dzisiej niy spokopiou tymu juz i s‘wiynto woda nic niy promoze …
  • SZWAGER Z LABAND 2021-11-02 20:06:42
    Szkoda ze jyj niyma w Glywicach, ale pozytywne je w tym co sie stauo ze przinajmiJ to co zostauo jest odrestaurowane, i niy zniszczauo dalyj. Gmina zydowsko, w keryj posiadaniu ona tera je, i rabin wiedzom co posiadajom i jak to do nich trefiouo. Stouo o tym swojego czasu w tamtejszyj prasie, a ku tym trocha o tym jak ta tora swiadczy swojom naturom zapisu o swojego czasu charakterze glywickyj gminy zydowskyj. Mom cicho nadzieja ze jak zycie zydowske we Glywicach odzyje, to do sie Job nazod sprowadzic‘ …
    • SZWAGER Z LABAND 2021-11-02 20:09:02
      … jom nazod sprowadzic‘ …